سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
694
تاريخ ايران ( فارسى )
برانداخته شد . روسها و تركمانان كه خود را بنام اقليت يا منشويك مىناميدند بر ضد بلشويكها بودند و براى از بين بردن دشمن مشترك از انگلستان تقاضاى كمك و پشتيبانى نمودند و در عوض موافقت شد كه بندر كراسنوودسك تحويل ما شود . اگر كومك انگليس ها نبود يقينا آنان بدست نيروهاى بلشويك كه از تاشقند اعزام ميشدند از پا درميآمدند ، با وجود طول خارق العادهء اين خط ارتباط كه از قطه بوده و بالغ بر 1100 ميل طول داشت به استدعاى آنها جواب مساعد داده شد . سرلشكر سرويلفريد مالسن به فرماندهى هيئت نظامى كه بنا بود بتعقيب عمليات قطعى و مخاطرهآميز پردازد منصور گشت . شرح موضوع از حدود بحث اين كتاب خارج است ، ولى من چند سطرى بوقايع برجسته تخصيص مىدهم . تركمنهاى متفق قابل اعتماد نبودند ، چه از وسوسهء غارتگرى خوددارى نمىتوانستند كرد . بنابراين بار واقعى هرگونه تعهدى بر دوش عدهء قليل افراد انگليسى و هندى واقع ميگشت و اينان نيز با نجابت تعهدات خود را تحمل كردند . به علت وضع طبيعى دشت ، طرفين در اطراف راهآهن متمركز شدند و تاكتيكهاى مختلفى نميشد به كار زد و هردسته كه باندازهء كفايت استعداد مىيافت سعى ميكرد حمله نموده و رابطهء حريف را قطع كند . در ماههاى اوت و سپتامبر در كاخه ايستگاه نزديك مرز ايران كه من به خوبى ميشناسم سه جنگ درگرفت ، حملهء بلشويكها در جنگ اول با تلفات سنگينى عقب رانده شد و سومين درگيرى روحيهشان را به كلى خراب كرد . سقوط بادكوبه باعث اعزام قواى امدادى شده و در اكتبر پيشروى به طرف دوشاك انجام گرفته و دشمن از اين مركز مهم بيرون رانده شد . متفقين ما روسها و تركمانها دست به چپاول زدند و وقتى حملهء متقابلهء بلشويكها شروع شد قشون ما پشتيبانى نداشت و در خطر مقابلهء با كثرت جمعيت قرار گرفته بود . ولى شجاعتشان باعث نجات از وخامت اوضاع گشته و در بلشويكها چنان تأثير كرد كه بالاخره به چارجوى كنار رود جيحون عقب نشستند . در بهار سال 1919 هيئت به مشهد مراجعت كرد و در پائيز سال 1920 به هندوستان بازگشت . بحريهء انگليس در بحر خزر براى تكميل شرح كارهاى انگليسها در سرحدات شمالى ايران از خدمات فرمانده د . ت . نوريس « 1 » نيز بايد ذكرى شود .
--> ( 1 ) - Commondor D . T . Noris